Sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi là tình trạng khiến nhiều nhà vườn đau đầu, nhất là khi cây đã “lú mũi giáo” (nhú đọt non) nhưng sau đó lại đứng im, búp đọt teo dần, khô hoặc mãi không thể bung lá. Hiện tượng này thường được bà con gọi là “chai đọt” hoặc “nghẽn đọt”.
Khi gặp tình trạng này, nhiều nhà vườn thường cho rằng cây đang thiếu dinh dưỡng nên vội vàng tăng lượng phân bón gốc. Tuy nhiên, nếu chưa xác định đúng nguyên nhân, việc bổ sung thêm phân không những khó giúp đọt phát triển trở lại mà còn có thể khiến cây suy yếu, ảnh hưởng đến bộ rễ và làm lá già rụng sớm.
Vậy nguyên nhân nào khiến sầu riêng đã nhú đọt nhưng lại không thể phát triển thành một cơi lá hoàn chỉnh? Trong bài viết dưới đây, Việt Gia Minh sẽ cùng bà con tìm hiểu 7 nguyên nhân khiến sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi và hướng xử lý phù hợp, giúp cây phục hồi, đi đọt thuận lợi và hình thành cơi lá khỏe.
Hiện tượng sầu riêng chai đọt là gì?
Ở một cây sầu riêng khỏe mạnh, quá trình phát triển cơi đọt thường trải qua các giai đoạn: Lú mũi giáo ➝ Mở lá lụa ➝ Chuyển lụa xanh ➝ Lá già. Quá trình này thường mất khoảng 45 – 60 ngày tùy điều kiện sinh trưởng và chăm sóc.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cây đã nhú mũi giáo nhưng đọt lại đứng im suốt nhiều tuần, không tiếp tục bung lá và phát triển thành cơi mới. Đây chính là tình trạng sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi, thường được bà con gọi là “chai đọt”, “nghẽn đọt” hoặc “đứng đọt”.
Kèm theo hiện tượng này, lá cũ trên cây có thể vàng và rụng, trong khi búp đọt mới nhú dần teo lại hoặc khô đen. Đây là dấu hiệu cho thấy quá trình sinh trưởng của cây đang gặp trở ngại và cần xác định đúng nguyên nhân trước khi tiến hành xử lý.
7 nguyên nhân khiến sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi
Tình trạng sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi có thể xuất phát từ nhiều yếu tố liên quan đến bộ rễ, thời tiết, độ ẩm, sâu bệnh và chế độ dinh dưỡng. Dựa trên thực tế canh tác và sinh lý cây trồng, có 7 nguyên nhân thường gặp sau:
Bộ rễ suy yếu do nấm bệnh và tuyến trùng
“Rễ là gốc, đọt là ngọn”. Trong sinh lý thực vật, chóp rễ non là một trong những nơi tổng hợp Cytokinin – nhóm hormone thực vật có vai trò trong quá trình phân chia tế bào và phát triển chồi.
Khi rễ sầu riêng bị tổn thương do các tác nhân gây bệnh như Phytophthora, Fusarium hoặc bị tuyến trùng chích hút, khả năng phát triển của rễ non và hấp thu nước, dinh dưỡng có thể bị ảnh hưởng. Khi đó, cây khó cung cấp đủ nguồn lực cho đọt non, dẫn đến hiện tượng mũi giáo đứng lại, phát triển chậm hoặc teo dần. Đây là một trong những nguyên nhân cần kiểm tra khi gặp tình trạng sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi kéo dài.
Sốc nhiệt độ và thời tiết bất lợi
Sầu riêng khá nhạy cảm với những thay đổi bất lợi của điều kiện môi trường. Khi nhiệt độ biến động mạnh, nắng nóng kéo dài hoặc thời tiết thay đổi đột ngột, hoạt động sinh lý của cây có thể bị ảnh hưởng.
Quá trình quang hợp, thoát hơi nước và vận chuyển nước – dinh dưỡng trong cây bị hạn chế có thể khiến đọt non phát triển chậm. Vì vậy, dù cây đã lú mũi giáo, đọt vẫn có thể đứng lại và không tiếp tục phát triển thành cơi lá hoàn chỉnh.
Quản lý độ ẩm kém
Độ ẩm đất không phù hợp cũng là nguyên nhân phổ biến khiến sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi.
- Ngập úng: Đất vườn thoát nước kém sau mưa lớn có thể khiến vùng rễ thiếu oxy, ảnh hưởng đến rễ tơ và khả năng hấp thu dinh dưỡng. Đọt non vừa nhú vì thế có thể chậm hoặc ngừng phát triển.
- Khô hạn: Thiếu nước làm giảm sức trương của tế bào, ảnh hưởng đến quá trình giãn nở và phát triển của mô non. Kết quả là mũi giáo khó vươn dài và bung thành lá mới.
Rầy xanh và côn trùng chích hút tấn công mũi giáo
Rầy xanh (Amrasca sp.) và một số nhóm côn trùng chích hút có thể gây hại mạnh trong giai đoạn sầu riêng vừa lú mũi giáo. Chúng tập trung chích hút trên các mô non, làm phần đọt bị tổn thương, biến dạng, teo lại hoặc khô đen.
Khi quan sát, bà con có thể thấy đọt đã nhú nhưng bề mặt sần sùi, phát triển kém và không thể bung lá bình thường. Vì vậy, khi cây có dấu hiệu nghẽn đọt, cần kiểm tra kỹ mũi giáo và mặt dưới lá non để xác định có côn trùng gây hại hay không.
Mất cân bằng dinh dưỡng, thiếu hụt vi lượng
Trong giai đoạn phát triển cơi đọt, sầu riêng cần được cung cấp dinh dưỡng cân đối. Đạm (N) đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển thân và lá, nhưng các nguyên tố vi lượng như Kẽm (Zn), Bo (B) và Mangan (Mn) cũng tham gia vào nhiều quá trình sinh lý của cây.
Khi dinh dưỡng mất cân đối hoặc cây thiếu một số vi lượng cần thiết, đọt có thể phát triển chậm, lá non nhỏ, biến dạng hoặc khó hình thành một cơi lá hoàn chỉnh. Đây cũng là yếu tố cần xem xét khi xử lý tình trạng sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi.
Ngộ độc phân bón vô cơ, lạm dụng chất điều hòa sinh trưởng
Khi thấy cây chậm đi đọt, một số nhà vườn có xu hướng tăng lượng phân NPK hoặc sử dụng liên tục các sản phẩm kích thích sinh trưởng. Tuy nhiên, việc bón phân với nồng độ quá cao có thể làm tăng độ mặn (EC) trong vùng rễ, gây tổn thương rễ tơ và làm giảm khả năng hút nước của cây.
Ngoài ra, việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng không đúng thời điểm hoặc liều lượng cũng có thể ảnh hưởng đến cân bằng sinh trưởng của cây. Vì vậy, càng thấy đọt đứng, bà con càng cần xác định nguyên nhân trước khi tiếp tục bổ sung phân hoặc chất kích thích.
Cây đang mang trái hoặc vừa suy kiệt sau thu hoạch
Khi cây đang mang trái, một phần lớn nguồn dinh dưỡng và carbohydrate được ưu tiên cho quá trình phát triển trái. Vì vậy, những mũi giáo mới xuất hiện có thể phát triển chậm nếu cây không đủ nguồn lực để đồng thời nuôi trái và phát triển cơi đọt.
Tương tự, đối với cây vừa thu hoạch nhưng chưa được phục hồi tốt, nguồn dự trữ trong cây có thể chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển một cơi đọt mới. Đây là lý do tình trạng sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi cũng có thể xuất hiện ở những cây đang suy yếu hoặc vừa trải qua giai đoạn nuôi trái kéo dài.
Quy trình khắc phục sầu riêng đứng đọt, kéo cơi đọt khỏe
Khi phát hiện sầu riêng ra đọt nhưng không đi cơi, bà con không nên vội vàng tăng lượng phân NPK bón gốc. Điều quan trọng trước tiên là kiểm tra tình trạng cây, đặc biệt là bộ rễ, độ ẩm đất, sâu bệnh và dinh dưỡng để xác định nguyên nhân khiến đọt bị gián đoạn.
Sau khi xác định được vấn đề, bà con có thể tiến hành xử lý theo 3 bước sau:
Bước 1: Kiểm tra và phục hồi hệ rễ
Moi nhẹ lớp đất mặt khoảng 5 – 10 cm ở khu vực rìa tán để kiểm tra rễ non. Rễ khỏe thường có màu sáng, đầu rễ phát triển tốt. Nếu phát hiện rễ thối đen, tổn thương hoặc có dấu hiệu bất thường, cần xác định chính xác tác nhân gây hại để lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
Sau khi kiểm soát nguyên nhân gây hại, có thể kết hợp bổ sung chất hữu cơ, humic và duy trì độ ẩm đất thích hợp nhằm tạo điều kiện cho rễ tơ phục hồi và phát triển trở lại.
Bước 2: Phòng trừ rầy xanh, bảo vệ mũi giáo
Trong giai đoạn cây bắt đầu lú mũi giáo, cần thường xuyên kiểm tra đọt non để phát hiện sớm rầy xanh và các loại côn trùng chích hút.
Nếu mật số sâu hại cao, bà con nên lựa chọn biện pháp phòng trừ phù hợp, tuân thủ đúng hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và nguyên tắc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn. Việc bảo vệ mũi giáo ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tình trạng đọt bị tổn thương trước khi bung lá.
Bước 3: Bổ sung dinh dưỡng phù hợp để hỗ trợ kéo đọt
Sau khi bộ rễ và các yếu tố bất lợi đã được kiểm soát, cây cần được cung cấp dinh dưỡng cân đối để hỗ trợ quá trình phát triển đọt và hình thành cơi lá mới.
Trong trường hợp khả năng hấp thu qua rễ còn hạn chế, bà con có thể cân nhắc bổ sung dinh dưỡng qua lá theo đúng nồng độ và hướng dẫn sử dụng. Đây là một phương án hỗ trợ cây tiếp nhận dinh dưỡng trong giai đoạn rễ đang phục hồi.
Hỗ trợ kéo đọt sầu riêng với NPK 20-20-20+TE từ VIGAMI®
Thấu hiểu những khó khăn của nhà vườn khi xử lý tình trạng sầu riêng chai đọt, Việt Gia Minh mang đến giải pháp Phân bón lá NPK-Vi lượng VIGAMI® 20-20-20+TE dạng lỏng nồng độ cao. Sản phẩm được thiết kế để đáp ứng chính xác nhu cầu sinh lý của cây trong giai đoạn nghẽn đọt.
Khác với việc bón phân gốc khiến hệ rễ đang yếu phải chịu thêm gánh nặng, VIGAMI® 20-20-20+TE được sản xuất từ nguồn nguyên liệu tinh khiết, tan hoàn toàn để phun trực tiếp qua lá, mang lại hiệu quả vượt trội:
- Tỷ lệ Đạm – Lân – Kali cân bằng 20%-20%-20%: Cung cấp lượng Đạm vừa đủ để phóng đọt, Lân giúp tạo ATP năng lượng kích thích chồi phát triển, và Kali làm cứng cáp vách tế bào, giúp đọt mập mạp, vươn dài mà không bị ốm yếu.
- Vi lượng 100% dạng Chelate (Kẽm, Bo, Mangan): Sản phẩm cung cấp Kẽm (Zn), Bo (B) và Mangan (Mn) với hàm lượng cao đồng đều 1.000 ppm. Đây là “chìa khóa” giúp giải quyết nguyên nhân chai đọt do thiếu hụt vi lượng. Dạng chelate giúp cây hấp thu dưỡng chất một cách toàn diện, khắc phục tình trạng vàng lá non, giúp mũi giáo bung mạnh, dưỡng lá, xanh lá, bóng lá.
- Dạng lỏng đặc biệt – Tích hợp chất bám dính: Không chỉ nồng độ cao, sản phẩm còn chứa sẵn hoạt chất hỗ trợ bám dính trên bề mặt lá, giúp phân bón không bị rửa trôi nhanh khi trời mưa và tăng cường thẩm thấu tối đa qua lớp cutin của lá.
———————————————–
CÔNG TY CỔ PHẦN VIỆT GIA MINH
🌐 Website: vietgiaminh.com.vn
☎️ Hotline: 02856 788 788 – 0945 178 558
📍 Địa chỉ văn phòng: 34 Đường số 11, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
🏭 Địa chỉ nhà máy: Lô B106 Đường Số 4, KCN Thái Hoà, Đức Hòa, Tây Ninh
