Bệnh vàng lá thối rễ ở cây sầu riêng là một trong những dấu hiệu cảnh báo đáng cần lưu ý trong quá trình chăm sóc cây. Cây sầu riêng là loại cây ăn trái có nguy cơ bị nhiều loại bệnh hại tấn công do nhạy cảm với môi trường. Chính vì vậy trong quá trình trồng và chăm sóc cây sầu riêng, bà con cần thường xuyên kiểm tra và quan sát các biểu hiện của cây để phát hiện bệnh và phòng trừ kịp thời. Hiện tượng vàng lá thối rễ trên cây sầu riêng có thể là dấu hiệu cảnh báo cây bị thiếu dinh dưỡng hoặc đang mắc bệnh.
Nguyên nhân gây bệnh vàng lá thối rễ ở cây sầu riêng
Hiện tượng vàng lá thối rễ sầu riêng xảy ra do sự xâm nhiễm của nhiều loại nấm bệnh như Pythium; Fusarium; Phytophthora gây ra là chủ yếu. Các bào tử bệnh tồn tại trong đất, xâm nhập và tấn công vào bộ rễ cây trồng khiến cây nhiễm bệnh.
Tuyến trùng hoặc nấm Phytophthora spp xâm nhập tạo ra các vết thương hoặc làm giảm khả năng miễn dịch của bộ rễ, từ đó tạo điều kiện cho nấm Fusarium solani xâm nhập gây hại.
Lá vàng do thiếu nhiều nguyên tố như Nitơ, Sắt (Fe), Magie (Mg) có đặc điểm như thịt lá màu vàng, gân lá màu xanh, lá không bị rủ, cây không bị hư hỏng, không bị thối rễ, thối gốc
Bệnh hại này xuất hiện nhiều vào mùa mưa, đặc biệt là ở các khu vực đất trũng, ứ đọng nước. Bệnh sẽ trở nặng vào đầu mùa nắng.
Nguyên nhân gián tiếp gây ra bệnh vàng lá thối rễ là do:
- Canh tác không đúng kỹ thuật
- Đất có khả năng thoát nước kém gây ngập úng, tạo điều kiện cho các nấm bệnh và tuyến trùng có cơ hội phát sinh và gây hại.
- Quá trình canh tác lạm dụng quá nhiều sản phẩm hóa học cây tổn hại bộ rễ
Dấu hiệu nhận biết bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng
Khi cây mới bị bệnh thì gân lá có màu vàng nhạt, phiến lá chuyển sang màu vàng cam và dễ rụng.
Khi có gió lá già sẽ bị rụng trước, sau đó đến các lá non phía trên, làm chất lượng của trái kém và thường hay bị rụng sớm, Bệnh nặng có thể làm chết cây, nếu không có biện pháp chữa trị kịp thời.
Khi cây bị bệnh bộ rễ của cây bị thối, các rễ tơ, rễ nhỏ bị thối trước sau đó lan dần vào trong rễ lớn. Rễ bị thối có màu nâu, vỏ rễ tuột ra khỏi phần gỗ, bên trong phần gỗ có sọc nâu lan dần vào rễ cái. Rễ sẽ mất khả năng hấp thụ nước và dinh dưỡng nuôi cây từ đó làm cành bị khô. Khi bị bệnh nặng, tất cả rễ đều bị thối đen và cuối cùng là chết toàn cây.
Điều kiện phát sinh nguồn bệnh vàng lá thối rễ sầu riêng
Các điều kiện môi trường chủ yếu có thể ảnh hưởng đến sự phát sinh của nhiều loại bệnh trên cây sầu riêng. dưới đây là một số điều kiện phổ biến có thể tạo điều kiện cho sự phát sinh của bệnh vàng lá thối rễ ở cây sầu riêng
- Độ ẩm : Môi trường ẩm ướt thường làm tăng nguy cơ phát sinh của nấm và các bệnh liên quan đến độ ẩm. nước thừa có thể làm tăng khả năng lây lan của bệnh tật.
- Nhiệt độ : Nhiệt độ là một yếu yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển nhan nhanh chóng của vi khuẩn, nấm và sâu bệnh. Một số loại bệnh có thể phát triển nhanh chóng ở mức nhiệt độ cụ thể
- Thoát nước kém : Đất không thoát nước tốt có thể tạo điều kiện cho sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây bệnh. Đặc biệt, cây cần có đấy thớt nước tốt để tránh bị thối rễ.
- Thiếu ánh sáng : Thiếu ánh sáng có thể làm giảm sức đề kháng tự nhiên của cây, làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.
- Chất dinh dưỡng kém : Đất chưa đủ chất dinh dưỡng cũng có thể làm yếu đuổi cây và tăng khả năng bị tấn công bởi bệnh tật.
Nguyên tắc chung để phòng trị bệnh vàng lá thối rễ trong mùa mưa
- Thường xuyên thăm kiểm tra vườn: Kiểm tra hệ thống thoát nước, tránh tình trạng đọng nước kéo dài, không để nước tù đọng trên mương, trong hố trồng.
- Vệ sinh vườn: Cắt tỉa cành à Tạo tán thông thoáng à để ánh sáng chiếu vào được trong thân.
- Phun ngừa các loại thuốc bảo vệ thực vật: Để gia tăng sức đề kháng sau cắt tỉa.
- Loại bỏ các bộ phận của cây bị nhiễm bệnh ra khỏi vườn: Nên xử lý tiêu hủy để hạn chế cho nấm bệnh phát tán.
- Rải vôi đầu mùa mưa: Nhằm sát khuẩn môi trường, trung hòa lượng axit trong đất, nâng độ pH đất, sát khuẩn làm giảm mật số các vi sinh vật có hại trong đất, bổ sung lượng Canxi à tăng khả năng chống chịu cho cây trồng.
- Tăng cường bón phân có chứa Kali cao và phun các phân bón lá có chứa vi lượng, amino acid (hạn chế các phân bón có đạm): Để giúp tăng khả năng điều tiết nước và hút đạm của cây trồng.
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có chứa các hoạt chất phòng trị nấm bệnh phổ biến như: Metalaxyl, Azoxystrobin, Propineb, Copper, Dimethomorph, Fostyl Al, Hexaconazole, Phosphonate… để phòng bệnh bảo vệ cho cây. Áp dụng các biện pháp sinh học như chế phẩm có nguồn gốc từ các dòng vi sinh vật có lợi hoặc chế phẩm sinh học được chiết xuất dạng các enzyme để ức chế và tiêu diệt nấm gây bệnh.
Biện pháp phòng ngừa bệnh vàng lá thối rễ ở sầu riêng
Phòng bệnh:
- Chọn giống: Chọn giống cây khỏe mạnh, sạch bệnh từ vườn ươm uy tín.
- Xử lý đất trồng: Cày xới đất kỹ, bón lót phân hữu cơ hoai mục trước khi trồng.
- Trồng cây: Trồng cây với mật độ vừa phải, tạo rãnh thoát nước tốt.
- Tưới nước: Tưới nước hợp lý, tránh tưới nước quá nhiều gây úng rễ.
- Bón phân: Bón phân cân đối, tránh bón thừa đạm. Sử dụng phân hữu cơ kết hợp với phân vô cơ.
- Cắt tỉa: Cắt tỉa cành già, cành vượt, cành bị sâu bệnh để tạo tán cây thông thoáng.
- Vệ sinh vườn tược: Thu dọn cỏ rác, cành lá bệnh rụng trong vườn để hạn chế nguồn bệnh.
Xử lý bệnh:
- Phát hiện sớm: Thường xuyên kiểm tra vườn cây để phát hiện sớm các triệu chứng bệnh.
- Cắt bỏ cành, lá bệnh: Cắt bỏ cành, lá bị bệnh và tiêu hủy.
- Xử lý đất: Xới đất quanh gốc cây, loại bỏ rễ bị bệnh, sau đó xử lý bằng thuốc khử trùng.
- Tưới thuốc: Sử dụng thuốc trừ nấm, vi khuẩn phù hợp để tưới gốc và phun lên lá.
- Bón phân: Bón thúc phân hữu cơ và phân bón lá để giúp cây phục hồi.
Biện pháp canh tác:
- Xử lý đất trước khi gieo trồng để diệt trừ nấm bệnh và tuyến trùng tồn tại trong đất và giá thể
- Cải tạo độ tơi xốp, độ mùn và khả năng thoát nước của đất trồng
- Thường xuyên thăm vườn và dọn dẹp tàn dư thực vật
- Bón phân cân đối và hạn chế sử dụng các sản phẩm có chứa gốc -chlor và kim loại nặng
- Loại bỏ các cây bị bệnh nặng, không thể phục hồi và xử lý kỹ phần đất trồng khu vực đó.
Biện pháp hóa học:
Sử dụng các sản phẩm có chứa các hoạt chất hóa học như Mancozeb, Metalaxyl,…để xử lý các loại nấm bệnh gây nên tình trạng thối rễ vàng lá trên cây sầu riêng.
Tuy nhiên việc sử dụng các sản phẩm hóa học lâu dài sẽ ảnh hưởng đến hệ sinh thái đất, khiến đất thoái hóa, bạc màu. Đồng thời gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, nên cần tránh lạm dụng thuốc quá mức.
